Nederlandse dochterbedrijven van staatsoliebedrijf Venezuela in het vizier van Trump
Advertentievrij?
RTL-Premium
Een statig kantoorgebouw uit de jaren 50 in het deftige Haagse Statenkwartier was bijna twee decennia lang het onderkomen van PDVSA Services. De onderneming is een belangrijk dochterbedrijf van het ooit zo rijke en succesvolle staatsoliebedrijf PDVSA (Petróleos de Venezuela SA).
Miljardenbedrijf
Ad Verhoeff, die er begin jaren 80 kwam werken, herinnert zich nog de prille start. “In 1976 nationaliseerden de Venezolanen de buitenlandse oliebedrijven in het land, waaronder Shell. Zo’n zeven jaar later namen zij ook de wereldwijde inkoop van producten en diensten ten behoeve van de olie-industrie in eigen hand. In Europa werd daarvoor PDVSA Services opgericht.”
PDVSA Services was vanaf het begin een indrukwekkende onderneming. Volgens Verhoeff, die er opklom tot operationeel manager, begon het inkoopkantoor met zo’n tien werknemers en een jaarbudget van zo’n 500 miljoen dollar. Met pieken en dalen zou dat uitgroeien tot een veelvoud daarvan. “Toen ik in 2012 met pensioen ging, werkten er zo’n 80 man, en kochten wij jaarlijks voor bijna twee miljard dollar in”, aldus Verhoeff.
Die omzetstijging kwam mede door de in 1999 aangetreden socialistische president Hugo Chávez, herinnert de oud-inkoopmanager zich. “Chavez gebruikte de olieopbrengsten voor maatschappelijke projecten. Daardoor moesten wij ook producten gaan inkopen die niets met de olie-industrie te maken hadden, zoals autobussen, treinstellen en melkpoeder.”
Belangen in raffinaderijen
Het Haagse inkoopkantoor was niet het enige Nederlandse dochterbedrijf van het machtige Venezolaanse staatsolieconcern. De Venezolanen hadden ook twee Nederlandse vennootschappen opgericht, waarin zij een aantal waardevolle Europese belangen onderbrachten.
Dat werkte zo: PDVSA was in Venezuela vooral actief in de opsporing en winning van aardolie, maar wilde die olie ook overal raffineren en verkopen. Om dat makkelijker te maken, namen de Venezolanen in de jaren 80 grote belangen in Amerikaanse en Europese bedrijven met raffinaderijen, pijpleidingen, olietanks en benzinestations.
Cruciaal
Zo kregen de Venezolanen de helft van de aandelen in de raffinaderijen van Ruhr Öl in handen, een samenwerking met het Duitse energieconcern Veba (later BP). Ook werden zij eigenaar van de helft van Nynäs, een Zweeds raffinagebedrijf gespecialiseerd in zware olie en asfalt.
Advertentievrij?
RTL-Premium
“Deze joint ventures waren cruciaal voor de toegang van PDVSA tot Europese markten”, benadrukt oud-inkoopbaas Verhoeff. Het juridische eigendom van deze kostbare Europese belangen brachten de Venezolanen onder in de Nederlandse vennootschappen Propernyn en PDV Europa.
Ook herbergden deze bedrijven het eigendom van Bopec, het olieopslagbedrijf in Bonaire. Dat geldt overigens niet voor de in Nederland bekende voormalige Shell-raffinaderij Isla op Curaçao (foto onder). Die raffinaderij werd decennialang door PDVSA gehuurd, maar was nooit eigendom. Het Haagse inkoopbureau verzorgde wel de onderhoudsdiensten ervan.
Gezien het grote belang dat zij ooit hadden, lijkt het logisch dat PDVSA Services, Propernyn en PDV Europa ook de interesse wekken van Donald Trump. Na de inval in Venezuela op 3 januari bleek immers al snel dat de Amerikaanse president niet alleen uit was op de arrestatie van zijn ambtgenoot Nicolás Maduro, maar ook op de overname van de olie-industrie van het Zuid-Amerikaanse land.
Rijke buit voor Trump
Met de opbrengsten van de rijke olievoorraden van Venezuela wil Trump Amerikaanse bedrijven onder meer schadeloos stellen voor de bezittingen die zij tijdens een tweede nationalisatiegolf sinds 2007 onder Chávez en Maduro verloren.
Goed mogelijk dus, dat ook de bezittingen van PDVSA in Nederland in het vizier van de Amerikanen komen. Sterker nog: een van de grote Amerikaanse olieconcerns die destijds haar belangen in Venezuela kwijtraakte, zit al achter de waardevolle bezittingen van de Nederlandse vennootschappen aan.
Miljardenclaim
Dat bedrijf, ConocoPhillips, diende na de onteigening een miljardenclaim in die werd toegekend door internationale arbitragerechtbanken. Omdat Venezuela niet betaalt, legden de Amerikanen beslag op de bezittingen van het land, en proberen die te verkopen. Daaronder ook de bezittingen van het staatsoliebedrijf PDVSA in Nederland.
Gerechtsdeurwaarder Henk Oude Elferink, die door een Nederlandse rechter is aangewezen om in dat kader de aandelen van Propernyn te verkopen, zegt dat dit na jarenlange rechtszaken nu gepland staat voor februari. “Door alle recente ontwikkelingen is er opeens weer beweging in het dossier gekomen, zoals nieuwe geïnteresseerde kopers”, aldus de deurwaarder.
“Een groot probleem is dat het lastig is om vast te stellen hoeveel die aandelen nu precies waard zijn”, zegt Oude Elferink. “Wij hebben daarvoor specialisten in de arm genomen. Maar ik denk eigenlijk: het is wat de gek er voor geeft.”
Waarde verdampt
De vraag naar de waarde is terecht. Want onderzoek leert dat de ooit zo kostbare belangen van PDVSA in Nederland inmiddels grotendeels zijn verdampt. Dat is het gevolg van de totale ineenstorting van de Venezolaanse olie-industrie, vooral na het aantreden van president Maduro in 2013.
